Temat kompozycji zdjęcia jest najważniejszym, z którym powinien zapoznać się początkujący, a nawet już średnio zaawansowany fotograf. Wbrew pozorom zagadnienie kompozycji nie ogranicza się do tych najpopularniejszych zagadnień (mocne punkty, żeby nie było „śmieci” w kadrze, symetria, sposoby kadrowania). No ale, zacznijmy od początku.
Czym jest kompozycja?
„Kompozycja – w sztukach plastycznych układ elementów zestawionych ze sobą w taki sposób, aby tworzyły one harmonijną całość. Kompozycją określa się również samo dzieło, zawierające połączone ze sobą składniki.” Cyt. Wikipedia.
Mówiąc prosto i konkretnie kompozycja to zaplanowanie sobie tego, co i w jaki sposób pokażemy na zdjęciu. Jest to rzecz najważniejsza, ponieważ wszyscy wiemy wszem i wobec, że nic nie powinno dziać się z przypadku i jeżeli chcemy traktować fotografię jako formę sztuki, zaplanowanie kompozycji zdjęcia jest rzeczą nadrzędną i śmiem powiedzieć nawet, że ważniejszą niż ekspozycja(ale to sprawa dyskusyjna).
Wiesz już czym jest kompozycja, teraz nadszedł czas na wytłumaczenie, jak się tą wiedzę stosuje w praktyce oraz co, tak naprawdę składa się na tą całą kompozycję.
Kadrowanie i Mocne Punkty
Aby dobrze zaplanować zdjęcie, musisz wiedzieć, jakie kadrowanie i które miejsca na zdjęciu są tymi najważniejszymi. Pomocą przy kadrowaniu służą linie pomocnicze, takie jak widzisz na zdjęciu poniżej. Zaznaczone są również na nich kropkami tzw. mocne punkty.
Mocne Punkty to miejsca na zdjęciu(w kadrze), które najmocniej przyciągają oko, uwagę widza. Gdy ktoś spogląda na zdjęcie, najczęściej patrzy właśnie w te miejsca. Mocne punkty pomagają uwydatnić, wzmocnić pozycję tematu nadrzędnego zdjęcia. Są chyba najpopularniejszym i najczęściej omawianym zagadnieniem z zakresu kompozycji zdjęcia, dlatego ja aby je na zdjęciu pokazuję i kończę o nich rozważanie ;-)
Co nie znaczy, że te punkciki nie są ważne – bo są, tak naprawdę są podstawą udanego zdjęcia.
Podsumowując krótko: należy tak kadrować, aby główny obiekt na zdjęciu, najważniejszy przekaz, etc. Znalazł się w jednym z tych punków. Ale oczywiście to nie wszystko.
Kadrowanie to znacznie więcej niż tylko bardzo dokładnie omawiane mocne punkty. W tym zakresie ważną rolę odgrywa również umiejętność, bądź talent patrzenia na obiekt/coś co chcemy sfotografować obiektywem aparatu. Sprawa jest na tyle ważna i praktycznie nie do omówienia(ze względu na różnorodność tematyki i przeznaczenia zdjęć), że każdy powinien ją ćwiczyć samemu. Bo nie każdy „kwiatek” z różnych stron i pod różnym kątem wygląda tak samo. Zdjęcie powinieneś kadrować tak, aby w mocnych punktach ukazać mocne nacechowanie danego obiektu.
Należy unikać „drugiego tła” na zdjęciu, czyli niepożądanej pszczółki, słupa telefonicznego, czy jeszcze dodatkowych innych elementów. Każdy element fotografii powinien być przez Ciebie zauważony i jeżeli do niej nie pasuję szybko wyeliminowany.
Przy kadrowaniu zdjęcia należy unikać również ostrych cięć ludzi, przedmiotów… Dotyczy to zarówno pierwszego jak i drugiego planu. Większość odbiorców lubi widzieć „pełne” fotografie, a nie koleżankę bez ucha, czy kolegę sfotografowanego od połowy piszczela, a od „początku”. ;-)
Rodzaje kompozycji.
W każdej dziedzinie sztuki, a więc nawet w fotografii można wyróżnić kilka rodzajów kompozycji. Najpopularniejszymi i najogólniejszymi są: kompozycja zamknięta oraz kompozycja otwarta. Ale o nich za chwilę… można rozróżnić jeszcze bardziej konkretne rodzaje kompozycji: kompozycja statyczna i kompozycja dynamiczna – kompozycja geometryczna i kompozycja swobodna – kompozycja symetryczna i kompozycja asymetryczna – kompozycja abstrakcyjna i kompozycja realistyczna – kompozycja dośrodkowa i kompozycja odśrodkowa. Te kompozycje są wymienione w wikipedii(link)jednak nie ma ich opisu. Ja postaram się teraz po krótkiemu i obrazowemu wyjaśnić te rodzaje kompozycji – oczywiście w oparciu o fotografię i w odniesieniu do niej.
Kompozycja statyczna: przedstawienie modela, rzeczy, przedmiotu w bezruchu. Ujęcie go w jednej chwili, bez wyobrażenia o możliwości poruszenia się tego przedmiotu bądź człowieka. Najlepiej wyobrazić sobie teatr lalek i moment w którym wszystkie siedzą sobie nieruchomo, bez jakiegokolwiek drgnięcia. W tym momencie skomponowane są one statycznie.
Kompozycja dynamiczna: przedstawienie obiektu w ruchu. Odwzorowanie ruchu aparatu, jakiegokolwiek przemieszczenia. Jak sama nazwa wskazuje zdjęcie ukazuje dynamizm. Do tego rodzaju kompozycji można zakwalifikować zdjęcie poruszone(rozmazane, niewyraźne) przedstawiające osobę, która idzie, ptaka który leci, etc. Bądź nawet zdjęcie bardzo wyraźne, ostre przedstawiające np. tancerzy, którzy w chwili obecnej zamieniają się partnerkami.
Kompozycja geometryczna: zdjęcie jest skomponowane w ten sposób, że wszystkie elementy połączone są za pomocą geometrii. Na zdjęciu widać wyraźny zarys linii(mogą to być krzywe, proste, skośne, przekątne, itd.) oraz elementy układające się w pewną figurę geometryczną. Ta kompozycja jest najlepiej i najmocniej widoczna na zdjęciach architektury oraz pomieszczeń.
Kompozycja swobodna: czasem można powiedzieć, że wręcz chaotyczna. Nie ma określonego rozłożenia elementów na zdjęciu. Występuję przy większości fotografii, obiekty są po prostu swobodne i umieszczone na zdjęciu bez żadnej standardowej hierarchii.
Kompozycja symetryczna: na zdjęciu widać dokładną symetrię. Bardzo często taką kompozycję można zauważyć na zdjęciach składanych, przykład oczywiście widzicie poniżej.
Kompozycja asymetryczna: czyli całkowite przeciwieństwo kompozycji symetrycznej. Wyłamanie się spod symetrii, lekki chaos na zdjęciu.
Następne rodzaje kompozycji są już zdecydowanie mocniej sprecyzowane i dużo rzadziej używa się ich przy określaniu kompozycji zdjęcia. Mimo wszystko jest możliwe określenie kompozycji zdjęcia przez któryś z tych rodzajów, dlatego jednym zdaniem o nich wspomnę. Niestety nie posiadam własnych przykładów zdjęć tego typu kompozycji.
Kompozycja abstrakcyjna: wiąże się mocno z przedstawieniem przeczy w nierealny sposób. Przedstawieniem nawet rzeczy nieistniejących np. poprzez zabiegi świetlne. Nie ma tutaj określonych schematów układania przedstawianych obiektów.
Kompozycja realistyczna: można tym terminem określić większość zdjęć. Przedstawienie czegoś normalnego w bardzo realny sposób;)
Kompozycja dośrodkowa: ukazanie obiektów w sposób wywołujący złudzenie, jakby działała na nie siła dośrodkowa. Przykładem może być zdjęcie(z lotu ptaka/) wiru wodnego. Cały obszar skupia się na pewnym środku, centrum sytuacji. Mamy wrażenie, że każdy bok zdjęcia ciągnięty jest do jego środka.
Kompozycja odśrodkowa: odwrotnie niż w przypadku kompozycji dośrodkowej. W tym przypadku wszelkie obiekty z centrum „wypychane” są na zewnątrz kadru. Czasem się w nim nie mieszczą. Kojarzyć z siłą odśrodkową i dośrodkową;)
Na koniec zostawiłem sobie dwa najpopularniejsze rodzaje kompozycji, o których wspomniałem na początku. Jest to oczywiście kompozycja otwarta oraz zamknięta. Już tłumaczę sedno obydwu tych kompozycji.
Kompozycja otwarta: oglądając zdjęcie z taką kompozycją mamy wrażenie, że jest ono częścią jakiegoś większego obrazu. Mamy poczucie niedosytu, braku pewnych elementów na zdjęciu, które możemy sobie wyobrazić. Tworzenie kompozycji otwartej powoduje możliwość dyskusji nie tylko nad samym zdjęciem, ale również nad tym czego jest ono częścią…
Kompozycja zamknięta: przedstawione elementy tworzą swoistą całość na zdjęciu. Nie ma się wrażenia niedopowiedzenia zdjęcia, wszelkie obiekty są w pełni zamknięte w obrazie.
To by było wszystko na temat rodzajów kompozycji. Zapraszam teraz do świadomego ich wykorzystywania, bądź łamania owych zasad kompozycyjnych ;-)
Tematyka zdjęcia.
Stworzenie odpowiedniej kompozycji zdjęcia, nigdy się nie powiedzie, jeżeli nie będziemy kierować się odpowiednim przedstawieniem tematu. Każde zdjęcie musi posiadać temat. Nie może składać się z kilku pobocznych wątków, ale musi być konkretne. Dobranie odpowiedniej kompozycji oraz idealnych dla danego zdjęcia mocnych punktów bardzo ściśle wiąże się z tematyką.
Nie da się niestety powiedzieć i określić przy jakiej tematyce jak kadrować zdjęcia. To musi wychodzić od fotografa, to fotograf musi „czuć” ten kadr i widzieć – dlatego tak ważna jest samokrytyka. Trzeba pamiętać o tym co chcemy przekazać, główny obiekt/rzecz/oko człowieka umieszczamy w mocnym punkcie i dbamy o resztę kompozycji zdjęcia. Więcej i konkretniej o tematyce zdjęcia można przeczytać w tym artykule(http://www.zoom.idg.pl/artykuly/50049.html ) – jest on ogólnie o kompozycji, kilka rzeczy może się powtarzać, ale zachęcam do poszerzenia horyzontów ;-)
Jak komponować, aby było ładnie?
Zdjęcie powinno być czytelne i w miarę proste kompozycyjnie. Fotografia złożona z wielu przemyślanych elementów(nawet pasujących do siebie) często budzi uczucie przesytu. Że czegoś jest nadto, a co za tym idzie staje się obrazem sztucznym i typowo inscenizacyjnym. Aby tego unikać najlepiej jest szukać bardzo prostych i przyjemnych dla oka kadrów. Jednak prostych nie oznacza wypranych z przekazu, czy tematu głównego. Chodzi o przedstawienie niezwykłej sytuacji bardzo jasno i czytelnie. Zdjęcia są jak obrazy… zastanawianie się nad nimi wynika z ich prostoty, a nie złożoności. Przedstawianie chaosu może powodować chaos w odbiorze zdjęcia, co nie jest pozytywnie odbierane przez przeciętnego widza. Ludzie uwielbiają widzieć, a nie przyglądać się. Rzucając temat główny na pierwszy plan powodujesz, że jest on wyraźny i oczywisty, a tło i wszelkie inne rzeczy drugo i może nawet trzecio planowe są swoistym wypełnieniem tego głównego tematu – nie rozpraszają uwagi, nawiązują do sedna sprawy, żyją z nią w zgodzie. Można oczywiście ukazywać również kontrasty pomiędzy pierwszym a drugim planem, jednak to zadanie dla wprawionych fotografów. Jest ono bardzo trudne, ponieważ łatwo zatracić odpowiedni smak i wyczucie przy tego typu zabiegach. Ale bez przedłużania na podsumowanie: komponowanie tak, aby niczego nie było za dużo, prosto i wyraźnie pozwala zdobyć oczy wielu widzów.
Do kogo zdjęcie ma trafić?
Aby prawidłowo komponować zdjęcie, należy wiedzieć do kogo się je kieruje. Inną kompozycję będziemy tworzyć przy zdjęciu, które ma przeznaczenie na jakąś wystawę czy do galerii, a zupełnie inną przy zdjęciu do domowego albumu czy dla koleżanki. Dlatego też, zanim zaczniesz zastanawiać się nad kompozycją zdjęcia, pomyśl nad tym kto go będzie oglądał i jak ukazać obiekt, aby ta osoba, bądź grupa osób w zdecydowany sposób zrozumiała Twoje intencje i przekaz zdjęcia.
Bibliografia:
Niektóre rodzaje kompozycji zdjęcia możesz zobaczyć na tej stronie: http://www.kazik.com.pl/warsztat/index3.html
Podobne wiadomości:
